Khi người thân qua đời để lại tài sản ở Việt Nam, không ít người thừa kế đang sinh sống tại nước ngoài rơi vào tình huống khó xử: không muốn nhận phần di sản, nhưng cũng không biết phải làm sao để từ chối hợp pháp khi không thể có mặt tại Việt Nam. Câu hỏi “Người đang ở nước ngoài có thể từ chối nhận di sản tại Việt Nam hay không – và làm như thế nào?” là một trong những vấn đề pháp lý thường gặp nhất hiện nay.

Tin vui là pháp luật Việt Nam cho phép người ở nước ngoài được quyền từ chối nhận di sản, miễn là việc từ chối được thực hiện đúng trình tự, đúng hình thức và không nhằm trốn tránh nghĩa vụ tài sản.

⚖️ 1. Cơ sở pháp lý về quyền từ chối nhận di sản

Theo Điều 620 Bộ luật Dân sự năm 2015, người thừa kế có thể từ chối nhận di sản, nhưng việc này phải được lập thành văn bản và thực hiện trước khi di sản được chia.

Tuy nhiên, nếu việc từ chối nhằm lẩn tránh nghĩa vụ tài sản (ví dụ: đang nợ người khác mà từ chối để không bị khấu trừ), thì hành vi này không có giá trị pháp lý.

Với người ở nước ngoài, quyền này vẫn được bảo đảm bình đẳng như công dân trong nước. Họ có thể từ chối trực tiếp tại cơ quan ngoại giao Việt Nam, hoặc ủy quyền cho người khác thực hiện thay.

✍️ 2. Hai cách hợp pháp để người ở nước ngoài từ chối nhận di sản tại Việt Nam

🅐 Cách 1 – Lập văn bản từ chối tại Đại sứ quán hoặc Lãnh sự quán Việt Nam

Đây là cách đơn giản và được pháp luật công nhận trực tiếp.

Người thừa kế chỉ cần mang theo:

• Hộ chiếu hợp lệ;
• Giấy tờ chứng minh quan hệ với người để lại di sản;
• Thông tin về tài sản thừa kế (nhà, đất, tiền, sổ tiết kiệm...);
• Dự thảo “Văn bản từ chối nhận di sản” (sẽ được Đại sứ quán chứng nhận).

Sau khi ký tại Đại sứ quán, văn bản này có giá trị tương đương văn bản công chứng tại Việt Nam, và có thể được gửi về Phòng Công chứng trong nước để hoàn tất hồ sơ thừa kế.

🅑 Cách 2 – Lập văn bản tại nước sở tại và hợp pháp hóa lãnh sự

Nếu người thừa kế không thể đến cơ quan ngoại giao Việt Nam, họ có thể:

1. Lập Văn bản từ chối nhận di sản tại văn phòng công chứng của nước sở tại;