Tranh chấp hợp đồng lao động (HĐLĐ) là một trong những loại tranh chấp phổ biến nhất trong quan hệ lao động tại Việt Nam. Những mâu thuẫn này thường xuất phát từ thiếu minh bạch, thiếu hiểu biết pháp luật, hoặc vi phạm cam kết của một trong hai bên.

1. Chấm dứt hợp đồng trái pháp luật

• Nguyên nhân: Người sử dụng lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng mà không có lý do chính đáng (ví dụ: cho nghỉ việc vì “không phù hợp văn hóa công ty”, không thuộc các trường hợp được quy định tại Điều 36 Bộ luật Lao động 2019).
• Hệ quả: Người lao động yêu cầu bồi thường, phục hồi công việc, thanh toán lương và đóng BHXH trong thời gian bị sa thải.
• Ví dụ: Nhân viên bị cho nghỉ ngay sau khi nghỉ thai sản — hành vi này vi phạm quy định bảo vệ lao động nữ.

2. Tranh chấp về tiền lương, thưởng và chế độ phúc lợi

• Nguyên nhân: Doanh nghiệp không trả lương đúng hạn, không rõ ràng về cách tính thưởng KPI, hoặc thay đổi chính sách thưởng mà không thông báo.
• Hệ quả: Người lao động khiếu nại về quyền lợi tài chính hoặc nghỉ việc hàng loạt.
• Giải pháp: Doanh nghiệp cần quy định rõ công thức tính thưởng, thời điểm trả lương, công khai nội quy lao động và cập nhật kịp thời trên hợp đồng.

3. Vi phạm nghĩa vụ trong thời gian làm việc

• Nguyên nhân: Một bên không thực hiện đúng nội dung đã thỏa thuận — ví dụ: người lao động tự ý nghỉ việc, hoặc doanh nghiệp không bố trí đúng vị trí, công việc đã ký kết.
• Hệ quả: Ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, uy tín và quyền lợi của hai bên.
• Giải pháp: Hợp đồng cần quy định rõ điều khoản về điều chuyển, thời gian báo trước, trách nhiệm bồi thường nếu vi phạm.

4. Không rõ ràng trong loại hợp đồng và điều kiện làm việc

• Nguyên nhân: Doanh nghiệp ký hợp đồng “thử việc” hoặc “hợp đồng cộng tác viên” kéo dài để tránh đóng BHXH hoặc nghĩa vụ thuế.
• Hệ quả: Khi có tranh chấp, người lao động có thể yêu cầu công nhận quan hệ lao động và truy thu toàn bộ quyền lợi.