Kinh doanh thương hiệu” – cơ hội lớn, rủi ro cũng không nhỏ
Trong thời đại mở cửa, Franchise (Nhượng quyền thương mại) và License (Cấp quyền sử dụng thương hiệu, công nghệ, sản phẩm) đang là hai hình thức hợp tác phổ biến giúp doanh nghiệp mở rộng quy mô mà không cần đầu tư trực tiếp.
Tuy nhiên, nếu không hiểu rõ khung pháp lý và cơ chế vận hành, doanh nghiệp có thể “mang thương hiệu ra cho thuê, nhưng mang rủi ro về nhà”.
Hãy cùng Phuong Mai Legal nhìn lại những rủi ro pháp lý thường gặp trong hoạt động franchise và license – để chủ động phòng tránh trước khi “mở rộng cánh cửa thương hiệu”.
⚖️ Cơ sở pháp lý điều chỉnh
Hoạt động Franchise và License được điều chỉnh bởi:
- Luật Thương mại 2005 (Điều 284 – 291): quy định về nhượng quyền thương mại.
- Nghị định 35/2006/NĐ-CP và Nghị định 08/2018/NĐ-CP: hướng dẫn thủ tục đăng ký nhượng quyền.
- Luật Sở hữu trí tuệ 2022: điều chỉnh hoạt động chuyển quyền sử dụng nhãn hiệu, sáng chế, bí mật kinh doanh.
- Bộ luật Dân sự 2015: nguyên tắc giao kết, thực hiện và chấm dứt hợp đồng dân sự.
Rủi ro pháp lý trong Franchise
- Tranh chấp quyền sở hữu trí tuệ: Bên nhượng quyền phải đảm bảo đã đăng ký và bảo hộ hợp pháp thương hiệu, nhãn hiệu, bí quyết kinh doanh tại Việt Nam. Nếu chưa đăng ký hoặc đăng ký chưa đầy đủ, có thể bị mất quyền sở hữu hoặc bị kiện vi phạm quyền sở hữu trí tuệ của bên thứ ba.
- Thiếu minh bạch về năng lực pháp lý bên nhượng quyền: Bên nhận quyền dễ gặp rủi ro khi bên nhượng quyền không có đầy đủ giấy tờ pháp lý, không tuân thủ đăng ký hoạt động nhượng quyền theo quy định.
- Xung đột lợi ích và mâu thuẫn quản lý: Sự kiểm soát chặt chẽ của bên nhượng quyền đôi khi bị hiểu sai thành áp đặt, làm giảm tính độc lập kinh doanh của bên nhận quyền, dẫn đến tranh chấp và vi phạm hợp đồng.
- Vi phạm nghĩa vụ pháp lý hành chính: Như kinh doanh nhượng quyền khi chưa đủ điều kiện, không nộp thuế, cung cấp thông tin sai lệch hoặc không trung thực về dịch vụ nhượng quyền, không tuân thủ quy định thanh tra kiểm tra.
- Rủi ro hợp đồng: Sử dụng hợp đồng có điều khoản mơ hồ, không rõ ràng dễ dẫn đến tranh chấp về quyền lợi, nghĩa vụ, chi phí, thời hạn và điều kiện chấm dứt hợp đồng.
Rủi ro pháp lý trong License
- Rủi ro về quyền sử dụng tài sản trí tuệ: Nếu việc cấp phép không rõ ràng về phạm vi, thời hạn, vùng lãnh thổ hoặc đối tượng sử dụng có thể dẫn đến tranh chấp quyền lợi sử dụng tài sản trí tuệ như thương hiệu, sáng chế, công nghệ.
- Thiếu kiểm soát và bảo vệ thương hiệu: License thường ít kiểm soát hơn so với franchise, dẫn đến nguy cơ thương hiệu bị khai thác sai cách, ảnh hưởng tới uy tín và chất lượng sản phẩm/dịch vụ.