Khi người thân qua đời để lại nhà đất tại Việt Nam, nhiều người thừa kế đang định cư ở nước ngoài lúng túng trước câu hỏi: “Tôi có được nhận phần nhà đất đó không?” hoặc “Nếu không muốn nhận, tôi có thể từ chối được không?”.

Câu trả lời là có thể, nhưng để việc từ chối nhận di sản là bất động sản diễn ra hợp pháp, người ở nước ngoài cần hiểu rõ những ràng buộc pháp lý đặc biệt đối với loại tài sản này.

⚖️ 1. Vì sao bất động sản là trường hợp “đặc biệt” trong thừa kế quốc tế?

Khác với tiền, cổ phiếu hay tài sản di động, bất động sản luôn chịu sự điều chỉnh của pháp luật nơi có tài sản.

Theo Điều 680 Bộ luật Dân sự 2015, việc thừa kế bất động sản tại Việt Nam phải tuân theo pháp luật Việt Nam, dù người thừa kế đang cư trú ở đâu.

Điều đó có nghĩa: nếu người thừa kế đang ở nước ngoài, họ không thể chỉ viết giấy tay hay gửi email từ chối, mà bắt buộc phải lập văn bản hợp pháp hóa lãnh sự hoặc công chứng tại Đại sứ quán Việt Nam, để văn bản đó được công nhận và có hiệu lực tại Việt Nam.

🖋 2. Hình thức hợp pháp của việc từ chối nhận bất động sản

Pháp luật Việt Nam cho phép người ở nước ngoài từ chối nhận bất động sản thừa kế, nhưng chỉ công nhận khi thực hiện đúng một trong hai hình thức sau:

🅐 Lập văn bản tại Đại sứ quán hoặc Lãnh sự quán Việt Nam

Đây là hình thức đơn giản và có hiệu lực trực tiếp tại Việt Nam.

Người từ chối mang theo:

• Hộ chiếu hoặc giấy tờ tùy thân hợp lệ;
• Giấy tờ chứng minh quan hệ với người để lại di sản;
• Thông tin về nhà đất được thừa kế;
• Mẫu “Văn bản từ chối nhận di sản”.

Sau khi ký trước viên chức lãnh sự, văn bản sẽ được chứng nhận chữ ký và con dấu quốc gia Việt Nam, và có thể gửi về Phòng công chứng nơi có bất động sản để thực hiện thủ tục pháp lý.

🅑 Lập văn bản tại cơ quan công chứng nước sở tại rồi hợp pháp hóa lãnh sự

Nếu không thể đến Đại sứ quán, người thừa kế có thể công chứng tại văn phòng công chứng nước ngoài, sau đó thực hiện hai bước: