Giám hộ có yếu tố nước ngoài trong pháp luật Việt Nam được hiểu là việc giám hộ mà trong đó ít nhất một bên liên quan là người nước ngoài, hoặc việc giám hộ đó được thực hiện ở nước ngoài giữa các công dân Việt Nam với nhau. Mặc dù luật không định nghĩa riêng về giám hộ có yếu tố nước ngoài, nhưng thực tế đây là loại giám hộ có ảnh hưởng của yếu tố quốc tế.

Khái niệm giám hộ có yếu tố nước ngoài

Giám hộ là việc cá nhân hoặc pháp nhân được pháp luật Việt Nam quy định hoặc cơ quan có thẩm quyền chỉ định để chăm sóc, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự hoặc người có khó khăn trong nhận thức và làm chủ hành vi. Khi có yếu tố nước ngoài, một trong các bên (người giám hộ, người được giám hộ, hoặc người giám sát việc giám hộ) là người nước ngoài hoặc việc giám hộ diễn ra ở nước ngoài.

Căn cứ pháp lý liên quan

• Bộ luật Dân sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), đặc biệt Điều 46 và Điều 682 quy định giám hộ và giám hộ có yếu tố nước ngoài.
• Luật Hộ tịch 2014 và các văn bản hướng dẫn thi hành.
• Quyết định và thủ tục đăng ký giám hộ có yếu tố nước ngoài do Bộ Tư pháp ban hành.
• Nguyên tắc xác định pháp luật áp dụng: Giám hộ được xác định theo pháp luật của nơi người được giám hộ cư trú (Điều 682 Bộ luật Dân sự 2015), tức nếu người được giám hộ là công dân Việt Nam thì áp dụng pháp luật Việt Nam, còn nếu người được giám hộ là người nước ngoài thì áp dụng pháp luật nước ngoài.

Điều kiện giám hộ có yếu tố nước ngoài

• Người giám hộ là cá nhân phải có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, có tư cách đạo đức tốt, không bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc bị hạn chế quyền theo pháp luật.
• Pháp nhân làm người giám hộ phải có năng lực pháp luật dân sự phù hợp và điều kiện cần thiết để thực hiện quyền và nghĩa vụ của người giám hộ.
• Việc giám hộ phải được đăng ký hợp pháp tại cơ quan có thẩm quyền Việt Nam (UBND cấp huyện hoặc qua cổng dịch vụ công).
• Việc giám hộ giữa công dân Việt Nam và người nước ngoài cư trú tại Việt Nam phải tuân thủ quy định về đăng ký và các thủ tục hành chính.

Tóm lại, giám hộ có yếu tố nước ngoài là một khía cạnh đặc thù của pháp luật dân sự trong bối cảnh hội nhập và giao lưu quốc tế ngày càng sâu rộng. Việc hiểu rõ khái niệm, căn cứ pháp lý và các điều kiện về giám hộ có yếu tố nước ngoài giúp đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người được giám hộ, đồng thời tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho các thủ tục hành chính liên quan