Thừa kế có yếu tố nước ngoài là quan hệ thừa kế trong đó có ít nhất một yếu tố liên quan đến nước ngoài theo quy định Bộ luật Dân sự 2015 của Việt Nam.

Khái niệm thừa kế có yếu tố nước ngoài

• Đây là trường hợp phân chia tài sản thừa kế mà có một hoặc nhiều bên tham gia là cá nhân, pháp nhân nước ngoài.
• Hoặc các bên tham gia đều là công dân Việt Nam, nhưng việc xác lập, thực hiện, thay đổi hoặc chấm dứt quan hệ thừa kế xảy ra ở nước ngoài.
• Hoặc đối tượng thừa kế (tài sản, quyền tài sản) nằm ở nước ngoài.
• Hoặc sự kiện phát sinh quyền thừa kế (như người để lại tài sản qua đời) xảy ra ở nước ngoài.

Các yếu tố xác định

1. Người để lại di sản thừa kế là người nước ngoài hoặc người Việt Nam định cư ở nước ngoài.
2. Người thừa kế tài sản là người nước ngoài hoặc người Việt Nam định cư ở nước ngoài.
3. Di sản thừa kế, quyền tài sản hoặc nghĩa vụ dân sự liên quan đến thừa kế nằm ở nước ngoài.
4. Sự kiện pháp lý dẫn đến phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt quan hệ thừa kế xảy ra ở nước ngoài.

Áp dụng pháp luật

• Quyền thừa kế được xác định theo pháp luật của nước mà người để lại di sản có quốc tịch trước khi chết.
• Việc thực hiện quyền thừa kế bất động sản được xác định theo pháp luật nơi có bất động sản đó.

Như vậy, thừa kế có yếu tố nước ngoài là quan hệ phức tạp thuộc lĩnh vực giao lưu dân sự quốc tế, có thể phát sinh tranh chấp về quyền và nghĩa vụ cần được giải quyết theo quy định liên quốc gia và pháp luật Việt Nam.

Điều kiện áp dụng pháp luật Việt Nam cho thừa kế có yếu tố nước ngoài được quy định trong Bộ luật Dân sự 2015 như sau:

• Theo Điều 680 Bộ luật Dân sự 2015, pháp luật áp dụng đối với quan hệ thừa kế có yếu tố nước ngoài gồm hai trường hợp chủ yếu:
  • Pháp luật Việt Nam áp dụng đối với phần thừa kế là động sản, nếu người để lại di sản thừa kế có quốc tịch Việt Nam ngay trước khi chết hoặc sự kiện mở thừa kế xảy ra tại Việt Nam.
  • Thừa kế bất động sản (nhà đất) được xác định và thực hiện theo pháp luật của nước nơi có bất động sản đó.
• Điều kiện áp dụng cụ thể:
  • Người để lại di sản có quốc tịch Việt Nam, thừa kế động sản thì áp dụng pháp luật Việt Nam dù sự kiện mở thừa kế xảy ra ở nước ngoài.
  • Người để lại di sản là người nước ngoài, thừa kế động sản thì áp dụng pháp luật nước mà người đó có quốc tịch trước khi chết.
  • Đối với bất động sản, pháp luật của nước nơi có bất động sản sẽ được áp dụng để xác định quyền thừa kế.
  • Nếu sự kiện mở thừa kế hoặc việc chia thừa kế xảy ra tại Việt Nam cùng với các điều kiện trên, pháp luật Việt Nam được áp dụng.
• Ngoài ra, các trường hợp tranh chấp thừa kế có yếu tố nước ngoài được giải quyết theo quy định của Bộ luật này và các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
• Đây là nguyên tắc luật quốc tịch và nơi có tài sản nhằm xác định pháp luật điều chỉnh quan hệ thừa kế, tránh xung đột pháp luật.